Aa
Libre.az
  • Ana səhifə
  • Tədqiq və Tətöbbə
  • Ordan-burdan
  • ART
  • SportİSM
  • Yaşam
  • Bizə yazın
Reading: Bədnəzərdən qorunmaq: qoruyucu simvollar və talismanlar
Paylaş
Libre.azLibre.az
Aa
Search
  • Ana səhifə
  • Tədqiq və Tətöbbə
  • Ordan-burdan
  • ART
  • SportİSM
  • Yaşam
  • Bizə yazın
Have an existing account? Sign In
Follow US
© Libre.az 2023. Bütün hüquqlar qorunur.
Libre.az > Ordan-burdan > Bədnəzərdən qorunmaq: qoruyucu simvollar və talismanlar
Ordan-burdan

Bədnəzərdən qorunmaq: qoruyucu simvollar və talismanlar

Libre
Libre 915 dəfə oxundu
Paylaş
Paylaş

Bədnəzərə inam coğrafi sərhədləri aşan dünya miqyasında bir fenomendir. Türkcə nazar, ərəbcə ain və farsca çeşm kimi tanınan bədnəzər anlayışı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Min illərdir ki, bədnəzər xəstəliklərdən tutmuş ailə münaqişələrinə qədər bir çox mənfi halların səbəbi hesab olunur. Varlılar və ya gözəllər də daxil olmaqla paxıllığı cəlb edənlərin tarixən onun təsirlərinə ən həssas olduğu düşünülür.

Şərqi və Qərbi Afrikada pis göz inancı da dərin köklərə malikdir. Məsələn, Nigeriyanın Yoruba xalqı arasında ajuju,  yəni bədbəxtlik gətirə bilən paxıllığın yaratdığı zərərli baxış çox yayğındır.

Bədnəzərdən qorunmaq mövzulu mədəni tikililərə Mərkəzi Amerika, Cənubi Asiya, Mərkəzi Asiya və Aralıq dənizi regionunda rast gəlinmişdir. İtalyan folkloru ona malokkio kimi istinad edir, yunanların mati adlanan bədnəzər inancı isə paxıl və ya pis baxışlardan zərər görməmək üçün qoruyucu amuletə, çox vaxt mavi göz simvoluna əsaslanır.

Belə qədim artefaktlardan biri də Xorvatiyada aşkar edilib. III əsrə aid bu artefaktda göz formalı üzük, çiçəyi dişləyən dovşan və ya siçan (xoşbəxtlik əlaməti olduğuna inanılır) və səhnənin üstündəki göz simvolu təsvir edilib. Bu, Xorvatiyanın Roma işğalından əvvəlki dövrə aid olan Vinkovci şəhərində tapılan 200-ə yaxın artefaktdan biri idi.

Bədnəzərdən bəhs edən ən qədim mətnlərdən biri də onun təsirindən qorunmaq üçün istifadə edilən gil lövhələrin üzərində yazılmış dualardır.  Bunlar eramızdan əvvəl 3000-ci ildə şumerlər tərəfindən yaradılmışdır.

Bir çox tədqiqatçılar İspaniyada mağara divarlarında tapılan on min illik rəsmlərdə insanları pis gözdən qorumaq üçün təsvir edilmiş simvolların mövcudluğunu qeyd edirlər.

Bədnəzər anlayışı həmçinin dəniz pərilərinin insanlara və onların mal-qaralarına pis baxışlar və ya lənətlər yağdıraraq zərər və ya bədbəxtlik gətirdiyi düşünülən Şimali Avropanın kelt bölgələrinə də yayılmışdır. Bu inanclar avropalı müstəmləkəçilər və Yaxın Şərq mühacirləri vasitəsilə Amerikaya çatdırılıb.

Bədnəzərin lənətindən qorunmaq üçün çoxsaylı talismanlar yaradılmışdır. Bir çox mədəniyyətlərdə bunlar konsentrik mavi və ağ dairələri olan disklər və ya toplardır, mavi və ya yaşıl göz və ya gözü təmsil edən digər əşyalardır. Xalq arasında nazar kimi tanınan mavi şüşədən hazırlanmış, eramızdan əvvəl XVI əsrə aid göz formalı muncuqlar Aralıq dənizi və onun ətrafında tapılıb. Bundan başqa, Məhəmməd peyğəmbərin qızı Fatimənin adını daşıyan başqa bir məşhur talisman da var.

Yaxın Şərqdə bədəvilər bədnəzərə qarşı tədbir kimi buxurdan istifadə edirdilər. Xüsusən də, kimsə lənətləndikdən sonra mənfi enerjini təmizləmək üçün ağac və ya buxur yandırırdılar. İranda neqativ enerjini təmizləmək üçün əsfənd toxumlarının yandırılması ənənəsinin eramızdan əvvəl VI əsrdən eramızın VII əsrinə qədər davam edən Zərdüştilik dövrünə aid olduğu düşünülür.

Bəzi mədəniyyətlər pis gözdən qorunmaq üçün müəyyən qidaları istehlak etməyin, xüsusi əl jestlərindən istifadə etməyin, müqəddəs dualar taxmağın və ya xüsusi ritual rəsmləri və ya əşyaları nümayiş etdirməyin vacib olduğuna inanır. Roma dövründə boynunda böyük bir fallus şəklinin daşınması da bu cür inanclardan biri idi.

Tibb elmi pis gözün ölümlə nəticələnə bilməyəcəyini iddia etsə də, əsrlər boyu ölümlər onun lənəti ilə əlaqələndirilir. Orta əsrlər Avropasında cadugər hesab edilən şəxslər tez-tez pis baxışları ilə zərər vurmaq qabiliyyətinə görə ittiham olunur və edam edilirdilər. Britaniya məhkəməsinin bəd gözün təsirindən qorxması o qədər idi ki, təqsirləndirilən cadugərlər məhkəmə salonlarına dal-dala girməyə məcbur edilirdilər.

Etiketlər: ain, bədnəzər, çeşm, fallus, malokkio, mati, nazar boncuğu, nəzər muncuğu, sumer
Libre 06 Noyabr 2023

Son yazılar

Yanlış gedən nə oldu?

ÖN SÖZ Bernard Luis (Bernard Lewis) Orta Şərq üzrə ən məşhur Qərb tarixçisidir. Onun “Orta Şərq” (The Middle East) və…

70 dilə tərcümə edilən kitabın şok səhifələri aşkarlandı – Cinsi əlaqə və əxlaqsızlıq…

II Dünya Müharibəsinin simvollarından birinə çevrilən yəhudi əsilli Anna Frankın nasist işğalı zamanı Amsterdam şəhərində qələmə aldığı gündəliklərə dair yeni…

Helotlar: Qədim Spartanın qul döyüşçüləri

Qədim Yunanıstan şəhər dövləti Sparta bir çox qonşularından fərqli sosial iyerarxiyaya malik idi. Sosial piramidanın zirvəsini iki padşah tuturdu, onların…

Əlləri qoynunda durmaq: ritualik nizam duruşu, yoxsa…

Yəqin ki, bu cür fotoları çox görübsüz. Gördüyünüz bu fotoların ortaq cəhəti nədir? Yəqin ki, ayırd etməkdə çox da çətinlik…

Ərəblərin üç tanrıçası: Al-Lat, AL-Uzza və Manat

İslam öncəsi ərəb paqanizmində bir sıra tanrılar və tanrıçalar vardı. Bu gün onlardan üçü  - Al-Uzza, Al-Lat və Manat (və…

Önə çıxan yazılar

Qrafik-qurğu ilə terror hücumunu təsvir edən uçuş nömrəsi

11 sentyabr terror hadisəsi ilə bağlı illərdir danışılır, fərqli versiyalar irəli sürülür, hətta bir çox hallarda bununla bağlı konspirasiya nəzəriyyələri…

07 Noyabr 2024

Stolüstü oyunların təkamülü

Bu məqalə stolüstü oyunların tarixi dövrlərinə səyahət edir, onun qədim sivilizasiyalardakı mənəvi köklərini, orta əsrlər məhkəmələrindəki möhtəşəm şöhrətini və XXI…

24 Noyabr 2023

Qədim dünyanın 10 ölümcül döyüş sənəti

Onlar təkcə fiziki döyüş metodları kimi deyil, həm də öz cəmiyyətlərinin qobelenlərinə dərindən toxunmuş mənəvi intizamlar, fəlsəfələr və nüfuzlu mədəni…

23 Oktyabr 2023

Ölü yeyən hindu təriqəti – Aqhorilər

Onların zahiri görkəmi qorxunc, ritualları isə iyrəncdir. Adi insanlar onlardan qorxur, amma arxalanacaq başqa heç kim qalmayanda kömək istəyir.

25 Avqust 2023
  • AZ 3500, Qazax, Azərbaycan Osman Sarıvəlli küçəsi 27
  • (+99450) 366-61-86
  • info@libre.az
© Libre.az 2023. Bütün hüquqlar qorunur.
 
Welcome Back!

Sign in to your account

Lost your password?