Svastika XX əsrdə bəşəriyyətin ən nifrət edilən, milyonlarla insanın məhv edilməsinin baiskarı olan bir diktatorun istifadə etdiyi simvol olsa da, ondan ilk dəfə istifadə edən Hitler olmayıb. Əslində min illər öncədən fərqli mədəniyyətlərdə və yerlərdə bu simvoldan istifadə edilib.
Hindistan və digər Asiya ölkələrində svastika lap qədimlərdən istifadə edilən simvoldur, məbədlərdə, taksilərin üzərində, kitab üzlərində və s. bu simvola rast gəlmək mümkündür. Həmçinin Qədim Yunanıstan və Romada, 4 min illik tarixi olan Troyada, qədim Skandinaviya qəbilələrində, keltlərdə və druidlərdə bu simvola rast gəlmək olar.
“Svastika” sözünün mənası sanskritcə “bu varlıq”, “yaxşı varlıq” və “bol şans” anlamını verir. Lakin fərqli ölkələrdə fərqli adlarla bilinir – Çində ‘Wan’, ‘Manji’, İngiltərədə ‘Fylfot’, Almaniyada ‘Hakenkreuz’ və Tetraskelion (Tetragammadion) kimi…
Həmçinin simvolun necə çəkildiyindən asılı olaraq mənaları da dəyişir. Məsələn, aşağıdakı svastikalardan sağdakı Tanrı Vişnu və Günəşin bir simvoludursa, soldakı svastika isə, Kali və Sihirin simvoludur.
Ümumiyyətlə, simvolların ikili – aşağı baxarkən neqativ, yuxarı baxarkən pozitiv – anlamı qədim sivilizasiyalar üçün yayğın haldır.
Bilinən ən qədim svastika simvolu həkk olunmuş fil dişindən hazırlanmış heykəlcik Ukraynanın Mezine kəndində tapılıb və onun 12 min il yaşı var. Svastikadan istifadə etmiş ən qədim mədəniyyətlərdən biri də, Serbiya, Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina ərazilərini əhatə edən neolitik Vinca mədəniyyətidir.
Buddizmdə isə svastika rifah, sərvət, bərəkət və sonsuzluğun simvoludur və Buddanın ayaqlarında, eləcə də, sinəsində təsvir olunur.
Romada, xristian katakombalarının divarlarında svastika “yaşam həyatı” anlamını verən “Zotiko Zotiko” kəlmələri ilə yanaşı həkk olunub. Efiopiyada bu simvoldan mistik “Lalibela Rock” kilsəsində istifadə edilib. Şimal mifologiyasında svastika dönən dünyanı simvolizə edirdisə, finikiyalılar tərəfindən isə Günəşi təcəssüm etdirib.
