Bıçaq sancılması, elektrik vurması, yanma…Neyropatik ağrıdan əziyyət çəkənlərin öz hislərini ifadə edərkən işlətdikləri kəlmələr…
Bu barədə Memorial Şişli Ağrı Poliklinikasından Dr. Mehmet Çelik danışır…
İKİ TİP AĞRI VAR
Bu ağrılardan biri nosiseptiv, digəri isə neyropatik ağrılardır. Nosiseptiv ağrılar hamımızın gündəlik yaşamımızda rast gəldiyimiz – tutaq ki, əlimizi və ya ayağımızı bir yerə çarparkən hiss etdiyimiz ağrılardır. Neyropatik ağrılar isə bilavasitə sinirlərin zərər görməsi nəticəsində meydana gəlir.
Neyropatik ağrılar bədənimizin hər bir yerində ola bilər. Bunun da ən geniş yayılmış forması diabet xəstəliyi ilə əlaqədar neyropatik ağrılardır.
Diabetik neyropatiya, əsasən ayaqlarda meydana gəlir. Bu ağrılar zamanı sanki, yanma, elektrik vurması kimi bir hiss yaranır. Bu ağrılar zamanı, məsələn ağrı ayaqdadırsa, corab belə geyinə bilmirsiz, bədəndədirsə, kofta belə geymək olmur.
Diabetik neyropatiya, yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, əsasən ayaqlarda, diz qapağı altında, barmaqlarda hiss olunur. Bundan başqa, zona ağrısı da neyropatik ağrıdır. Zona, suçiçəyi virusunun ortaya çıxardığı xəstəlikdir. Uşaq vaxtı su çiçəyi çıxaran uşaq, müalicə olunsa da, bu virus tam məhv olmur, yuxu rejiminə gedir. Bədən yaşlandığı və ya ağır xəstəlik (məsələn, xərçəng) keçirdiyi zaman virus oyanır və zona xəstəliyinə səbəb olur. Bu ağrılar bədənin müxtəlif yerlərində meydana gələ bilir.
Neyropatik ağrıların bir növü də trijeminal nevralgiyadır. Əsasən, üzün mimikasını həyata keçirən trijeminal sinirlərdə meydana gəlir. Göz çevrəsində, üst dodağın, alt çənənin, alt dodaq nahiyəsində bəzən səbəbi bilinməyən sancma, qaşınma, elektrik vurma kimi ağrılar yaranır.
Bir də Fantom ağrı deyilən bir növ vardır ki, buna bəzən xəyalət ağrı da deyilir. Bu, ən çox qolu və ya ayağı kəsilən xəstələrdə müşahidə olunur. Məsələn, ayağı dizdən aşağı kəsilmiş xəstələrdə bəzən ayaq barmaqları ağrıyırmış kimi hislər olur.
Bəzən vitamin çatışmamzlıqları zamanı da neyropatik ağrılar müşahidə olunur.
Santral ağrılar isə əsasən, beyin qanaması keçirmiş və ya parkinson xəstələrində olur
Neyropatik ağrıların təyini bəzən asan, bəzən isə çətindir. Xüsusilə, zona və diabetik neyropatiyanı təyin etmək asandır.
Neyropatik ağrılar bu gün əhalinin 8-10%-də vardır. Cinsiyyət fərqi yoxdur, amma fibromiyalgiya əsasən, qadınlarda müşahidə olunur.
Bu ağrıların müalicəsində ağrıkəsici dərmanların rolu demək olar ki, yoxdur. Xüsusilə, epilepsiya müalicəsi üçün təyin olunmuş bəzi dərmanlar və ya antidepressantlar var ki, yalnız bunların istifadəsi təsirlidir. Lakin bu, o anlama gəlmir ki, o ağrıların səbəbi epilepsiya və ya depressiyadır.
