Dünya futbol tarixinin ən qürursuz qolu 21 noyabr 1973-cü ildə Çilinin paytaxtı Santyaqodakı Milli Stadionda vuruldu. Çili – SSRİ “matçında”.
1 il sonra Qərbi Almaniyada keçiriləcək DÇ-yə Avropadan 8, Cənubi Amerikadan 2 komanda seçmə mərhələdən birbaşa vəsiqə qazanacaq, daha 2 yığma pley-off oynayacaqdı. Reqlament indikindən fərqli idi. Avropada 9 qrup var idi və pley-off oynayacaq komanda seçmə mərhələni ən az xalla başa vuran qrup qalibi yox, püşklə müəyyənləşən olmalı idi. Bəxt SSRİ-nin üzünə gülmədi. Rəqib Çili olacaqdı.
Bu, elə bir dövr idi ki, Çilinin faşist diktatoru Auqusto Pinoçet 1970-ci ildə seçkilərlə hakimiyyətə gələn marksist Salvador Alyende iqtidarını qanlı çevrilişlə devirmiş, minlərlə insanın ölümünə, işgəncə görməsinə səbəb olmuşdu. Hətta müqavimət göstərən Alyende də qətlə yetirilmişdi.
Pley-offun ilk oyunu çevirilişdən cəmi 15 gün sonra – 26 sentyabrda Alyende ilə müttəfiq olan ölkənin paytaxtı Moskvada keçiriləcəkdi. SSRİ Pinoçetin hakimiyyətini tanımamış, Çili ilə bütün siyasi əlaqələri kəsmişdi. Qanlı diktator da öz növbəsində Çili vətəndaşlarının ölkəni tərk etməsinə qadağa qoymuşdu. Üstəlik, yığmada Karlos Kasseli, Leonardo Veliz kimi Alyende tərəfdarı futbolçular var idi. Lakin onların SSRİ-yə mühacirət etməsi və xarici mətbuata danışmasından qorxan rejim son anda komandaya icazə verdi.
Belə vəziyyətdə matçın keçirilib-keçirilməyəcəyi şübhəli idi. Bəziləri Çilidə həbs olunanların müqabilində SSRİ rəhbərliyinin cənubi amerikalı futbolçuların hamısını saxlayacağından danışırdı. Jurnalist və kameraların girməsinin qadağan olunduğu qarşılaşma 0:0 hesabı ilə başa çatdı.
İkinci görüş Santyaqodakı Milli Stadionda baş tutmalı idi. SSRİ yüzlərlə siyasi məhbusun işkəncə gördüyü, öldürüldüyü arenada oynamaqdan imtina etdi. Qarşılaşmanın başqa ölkədə, heç olmasa Çilinin başqa stadionunda keçirilməsini istədi. Ancaq FIFA və Çili bunu rədd etdi. Ali futbol qurumu yoxlama göndərdi və heyət stadionun otunun normal, meydan ölçülərinin standartlara uyğun, tribunaların təmiz olduğunu, eyni zamanda siyasi məhbusların görünmədiyi, yalnız kimliyi bəlli olmayan bir qrupun saxlanıldığını bildirdi. Halbuki, yoxlama zamanı belə, bir çox siyasi məhbus stadionda idi, sadəcə heyətin görə bilməyəcəyi yerlərdə saxlanmışdı. SSRİ bu teatrı qəbul etmədiyini və qanla sulanmış meydanda oynamayacağını açıqladı. Ancaq tamaşa hələ bitməmişdi…
SSRİ millisi Çiliyə getmədi. FIFA cənubi amerikalılara texniki qələbə (2:0) veriləcəyini açıqladı. Ancaq elan edilən gün və saatda matçın simvolik olaraq oynanacağı qərara alındı. Çili millisi dolu tribunalar önündə rəqib olmadan meydana çıxdı.
Avstriyalı hakim Erix Linmayr start fitini çaldı. Çilili futbolçular topu mərkəzdən başlayıb meydanın rəqibə aid olmalı olan bomboş hissəsini keçdikdən sonra qol vurdular…
