Adel sindromu öz adını məşhur fransız yazıçısı Viktor Hüqonun qızı Adelin adından götürüb. O, qeyri-adi sevgisi ilə tarixə düşmüş qadınlardan biri olub. Adel ailədə beşinci uşaq idi. Lakin onun psixi sağlamlığı get-gedə zəifləyirdi. 1843-cü ildə böyük bacısı, 19 yaşlı Leopoldinanın ölümü ona ciddi təsir edir. 1852-ci ildə Adel atasının ardınca Hernsi adasına gedir. Orada da ciddi depressiya yaşayan qızın vəziyyəti gün-gündən pisləşir. 1858-ci ildə müalicə almaq məqsədilə Fransaya qayıdır.
1861-ci ildə Adel Pinson adında bir zabitlə tanış olur və zaman keçdikcə başa düşür ki, Pinson onun həyatının sevgisidir. Lakin Pinson onunla ciddi münasibət düşünmür və getdikcə Adelin hədsiz sevgisi onu bezdirir, buna görə də Adeldən ayrılır. Lakin Adel bunu qəbul edə bilmir, Pinsonun izinə düşür. Evinə yaxın yerdə kirayə tutur, hətta Pinsonun borclarını belə ödəyir. Pinson isə evlənir, ailə-uşaq sahibi olur, lakin Adel hələ də zabitin onu sevdiyinə inanır, ondan əl çəkmir. Sonunda, Adel tamamilə müflisləşəndən sonra onu bir nəfər Fransaya aparır. Atası onu ruhi xəstəxanaya yerləşdirir. Adel ömrünün sonuna kimi həmin xəstəxanada qalır.
Adel sindromu tibbdə çox da geniş tanınmır, lakin tez-tez platonik, dəlicəsinə sevgi hadisələrindən danışılarkən istifadə edilən termindir.
“Adel sindrom”lu insanlar psixoloji durumlarına nəzarət etməkdə çətinlik çəkirlər. Realda deyil də xəyalda yaşayırlar sanki. Bu sindromu yaşayan insanlar gecələri narahat yatır, sevdikləri insanı yuxuda bir neçə dəfə görürlər. Həyatla əlaqələrini kəsirlər, telefonlara cavab vermirlər, məktubları cavabsız qoyurlar, hətta zamanla əmək qabiliyyətlərini belə itirirlər. Belə insanların dilinin hər kəlməsində sevdiyi insanın adı olur, hər yerdə hamıya onun haqqında danışır. Sevdiyi insana aid hər şeyi – məktubları, e-mailləri, mesajları, biletləri və s. yığıb saxlamağa başlayır. Onlar sevgidə aktiv partnyor sayılırlar.
“Adel sindromu” zaman keçdikcə bəzən sindrom olmaqdan çıxır, insanı xəstəliyə düçar edir. Xəstə sevgiyə o qədər inanır ki, zaman keçdikcə özünə baxmağı da unudur. Bu sindroma, ümumiyyətlə demək olar ki, çox vaxt çox gözəl, baxımlı və cəlbedici xanımlar tutulur.
Adel sindromlu insanlara bu sindromdan yaxa qurtara bilənə qədər həmişə dəstək olunmalıdır. Lakin bunu edərkən iş təkcə yardım edənə deyil, sindrom qurbanının da üzərinə düşür. Belə ki, xəstə deyilənlərə əməl etməlidir. Bu sindrom qurbanlarına izah etmək lazımdır ki, sevdikləri insan haqqında düşünməyə az zaman ayırsınlar. Özlərinə bir məşğuliyyət tapsınlar. Məsələn, yoqa ilə məşğul ola, velosiped sürə, dostları ilə görüş təşkil edib zamanlarını dəyərləndirə, hətta alınmasa müxtəlif dil kurslarına belə gedə, yeni tanışlıqlar edə bilərlər. Əgər gecələr uzanarkən tavana baxanda sevdiyi insan ağlına gəlirsə, onu xatırlayırsa uzanmaq şəklini dəyişməlidirlər. Əgər pəncərə önündə durarkən sevdiyi insanı düşünürsə, bu zaman pəncərəyə yaxın getməməsi daha məqsədəuyğundur. Sevdiyi insanla əlaqəsi olan insanlardan uzaq durmalı, onlarla ünsiyyətdən qaçmalı, sevgi musiqilərini dinləməməli, vaxtilə onunla getdiyi məkanlara getməyib, daha fərqli, gözəl məkanlar tapmalıdırlar. Özlərinə zaman ayırıb yeni fərqliliklər etməli, əgər qadındırsa saçlarını kəsə, yaxud rəngləyə bilərlər, idman zallarına yazılıb vaxtlarını dəyərləndirə bilərlər. Xarici ölkələrə səyahət edə bilərlər. Hətta özlərinə kitabça tutaraq sevdiyi insanın pis və xoşagəlməz əməllərini, xasiyyətlərini həmin kitabçaya yaza bilərlər. Belə dəyişikliklər “Adel sindrom”lu insanlara müsbət təsir edəcək və hətta onları bu sindromdan çıxara biləcək. Amma hər “Adel sindrom”u qurbanında bu dəyişikliklər alınmır və bu zaman müsbət nəticəni də gözləmək mümkünsüz olur. Ona görə də belə hallarda sindrom qurbanları mütləq psixoloqa müraciət edərək mütəxəssis köməyi almalıdırlar. Ancaq bəzən sindrom daşıyıcıları buna belə gecikirlər və artıq iş-işdən keçmiş olur. Qeyd etmək lazımdır ki, sadaladığımız dəyişikləri bir Adel sindromlu edirsə, deməli, hələ özünü idarə edə bilir və hər şeyi bərpa etmək üçün mübarizə aparır. Lakin etmirsə, bu zaman bu sindrom daha da şiddətlənir, artıq onlar nə dəyişiklik, nə də psixoloji dəstək belə istəmirlər, həyatla əlaqələrini kəsirlər, ancaq xəyal dünyalarında ruhi vəziyyətləri gərgin halda yaşamağa davam edirlər. Ona görə də bu sindromun ağır daşıyıcıları özlərini ruhi dispanserdə tapırlar. Odur ki, bu xəstəliyin ilk simptomları ortaya çıxan kimi psixoloqa müraciət etmək lazımdır, əks halda isə acı nəticələrlə üz-üzə qala bilərlər.
Bəyimxanım Osmanlı
