Xacuraho: hind erotizmini tərənnüm edən məbədlər
İsmayıl Süleymanov

Xacuraho: hind erotizmini tərənnüm edən məbədlər

Xacuraho (Khajuraho) məbəd kompleksi Hindistanda, Madhya-Pradeşdə əsrarəngiz görünüşə malik binalardır. Məbədlərin 900-1300-cü illər aralığında, Çandela sülaləsinin hakimiyyəti dövründə inşa edildiyi deyilir. Kompleks 20 kvadrat metr ərazini əhatə edir və 85 məbəddən ibarətdir ki, hazırda onlardan 25-i qalıb. Xacuraho məbəd kompleksi YUNESKO-nun Ümumdünya İrs siyahısına daxil edilib. Hazırda turistlərin ziyarət etdiyi ən gözəl abidələrdən biri hesab edilməkdədir.

Xacurahonun digər abidələrdən fərqləndirən əsas xüsusiyyət, onun üzərində saysız-hesabsız erotik məzmunlu oymaların, ilahi varlıqların sevgi və seks ayinlərini, orjiləri əks etdirən fiqurların və heykəlciklərin olmasıdır.

Mərkəzi Hindistanın qızıl çağının məhsulu hesab edilən Xacuraho, əfsanələrə görə, öz mənşəyini gözəl qadın olan Hemvati ilə Ay tanrısının cinsi əlaqəsindən doğulan uşağın adından götürür. Guya qadın uşağı nikahdan kənar doğduğu üçün təcavüzə məruz qalacağından qorxaraq, uşağın atasını, yəni tanrını lənətləyir. Tanrı isə uşağın – Çandravarmanın güclü kral olacağını öngörür. Çandravarman Çandela sülaləsinin banisi olur. Anası vəfat etdikdən sonra insan ehtirasının məhsulu olan gözəl məbədlər inşa etdirməyi düşünür və beləliklə, Xacuraho məbədləri meydana çıxır.

Hər şey Dehli Sultanlığının Çandela krallığını işğal etməsi ilə sona çatdı. Ölkənin paytaxtı Mahoba şəhəri işğal edildikdən sonra, məbədlərdə ibadət qadağan edildi. İnsanlar buraları tərk etdilər. Müsəlmanların məbədlərin üzərindəki mövzulara diqqət verməyəcəyi ümidi ilə getdilər buralardan. Lakin bütün məbədlər müsəlmanların nəzərlərindən yaxa qurtara bilmədi. Çoxusu dağıdıldı. Qalın meşələrin, cəngəlliklərin içində olan az bir hissəsi salamat qaldı.

Məbədlərin üzərindəki cinsəl məzmunlu oymaların nə məqsədlə işləndiyi haqda məlumat yoxdur. Lakin buradakı fiqurların hamısı cinsəl xarakterli deyil, yalnız 10%-i bu məzmundadır, kişi-qadın münasibətlərinə, insan həyatının fərqli yönlərinə həsr edilmiş görüntülər də çoxdur. İnsan fiqurları mithunalarla (sanskritcə Tantrada cinsi əlaqənin ritual bağlamını bildirmək üçün işlədilən termin) təsvir edilib.

Tantrik bilgilərin izləyiciləri hesab edilən Çandela hökmdarları fiziki bütünlüyün cinsi bütünlükdən keçdiyinə inanırdılar. Yəni kişi və qadın arasında olan cinsi əlaqə, həzz, sonda fiziki birliyi, gücü yaratmalı idi. Biz bu ideyaya bir çox mədəniyyətlərdə rast gəlirik. Məsələn, Venera kultuna görə, kişi (bıçaq) və qadın (qədəh) ayrı-ayrılıqda bir bütün ola bilməzdi. Onların vəhdəti kamil insanı yaradırdı.

Müsəlman adətlərinin əksinə olaraq, hinduizm və caynizm gələnəkləri seksi, cinsi həzzi əsas hesab edirdi və sonrakı dönəmlərdə də hind cəmiyyətində bu amillər daim öndə oldu.

İsmayıl Süleymanov

Comments are off this post!