“Didro effekti”: biz niyə yeni əşyalar almağa ma...
Yaşam

“Didro effekti”: biz niyə yeni əşyalar almağa maraqlıyıq?

Paylaşmaq

Məşhur fransız filosof Deni Didro (Denis Diderot), bildiyimiz kimi, həyatı boyunca, demək olar ki, yoxsulluq içində yaşayıb. Lakin 1765-ci il onun həyatında dönüş ili olur.

Bu zaman Didronun 52 yaşı vardı və qızı ailə həyatı qurmağa hazırlaşırdı. Lakin yoxsul atanın qızını evləndirmək üçün pulu yox idi. Baxmayaraq ki, Didronun adı nəinki Fransada, hətta bütün Avropada məşhur idi. Ən azından o, “Ensiklopediya”nın müəlliflərindən biri idi. 

Bu zaman Rusiya imperatriçası II Yekaterina ona yardım etmək qərarına gəlir və 1000 funt sterlinq (indiki pulla təxminən 50 min ABŞ dolları) qarşılığında Didronun şəxsi kitabxanasını satın alır. 

Bu, Didronu çətin vəziyyətdən qurtarır. Lakin maraqlı hadisələr bundan sonra baş verir. Belə ki, o, bu pulla özünə qırmızı xələt (dəbdəbəli üst paltarı, mantiya) alır.  Bundan sonra evdə olan digər əşyaları yeni aldığı xələt fonunda çox mənasız və köhnə hesab etməyə başlayır.Э

İlk öncə, o, öz köhnə xalçasını dəyişərək, yeni Dəməşq xalçası alır. Daha sonra evini təmtəraqlı təmir etdirir, heykəllərlə bəzəyir evin içərisini. Böyük mətbəx masası, yeni güzgü və dəri kreslo alır. 

Bu gün bir insan yeni bir əşya aldıqdan sonra köhnə əşyaları gərək olmadan yeniləri ilə dəyişmək ehtiyacı hiss edirsə, bu psixoloji durum “Didro effekti” adlanır. Bu termini ilk dəfə elmə 1988-ci ildə Qrant Makkraken (Grant McCracken) gətirib.

İsmayıl Süleymanov