XIX və XX əsrlərin 10 ən dağıdıcı zəlzələsi
Ordan-burdan

XIX və XX əsrlərin 10 ən dağıdıcı zəlzələsi

Paylaşmaq

Messina, İtaliya. 28 dekabr 1908-ci il 

Siciliya adasında baş verən 7.5 ballıq bu zəlzələ tarixə ən dağıdıcı zəlzələ kimi keçə bilməsə də, insan tələfatının miqyası (100 min nəfər) gözlənilmədən olduqca böyük idi. Tələfatın bu qədər böyük olmasında sakinlər tikinti işlərinin yaxşı aparılmamasından və seysmik aktivliyin nəzərə alınmamasından dolayı, yerli hökumət orqanlarını günahlandırırdılar.

GettyImages-930006170.jpg

Bir neçə saniyə ərzində baş verən yeraltı təkanlar Messina şəhərini yerlə-yeksan etdi və zəlzələ sonrasında hündürlüyü 12 metrə çatan sunami meydana gəldi. Təbii fəlakət 40 kəndi və kiçik şəhərləri yer üzündən sildi.

GettyImages-931995596.jpg

Hayyuan, Çin. 16 dekabr 1920-ci il

Bu zəlzələ 1920-ci ildə Çinin Qansu əyalətinin Hayyuan bölgəsində 7.8 bal gücündə baş verib. İnsan tələfatının sayı 200 min nəfər olub. Yer qabığı ölkənin yeddi əyalətində (Sarı dənizdən Monqolustan sərhəddinədək) qırılmağa məruz qalıb.

earthquake-jingning.jpg

Kanto, Yaponiya. 1 sentyabr 1923-cü il

GettyImages-3300973.jpg

Ölkə tarixinin ən dağıdıcı zəlzələsi olan Kanto zəlzələsi 8.3 bal gücündə olub. 170 min nəfər sakin dünyasını dəyişib. Tokioda baş verən yanğınlardan və dəm qazından 40 min nəfər həlak olub.

GettyImages-142628191.jpg

Zəlzələdən sonrakı iki gün ərzində 350 təkan baş verib ki, bu zaman Tokio və İokohama şəhərləri, demək olar ki, tamamilə dağılıb, Saqami körfəzində 15 metr hündürlüyündə sunami dalğaları meydana gəlib. Dəymiş zərərin həcmi 4.5 milyard dollar həcmində qiymətləndirilib ki, bu da o vaxtkı ölkə büdcəsindən iki dəfə çox idi.

Aşqabad, Türkmənistan. 5 oktyabr 1948-ci il

7.3 ballıq zəlzələ nəticəsində paytaxt şəhəri və yaxınlıqda yerləşən yaşayış məntəqələrinə, o cümlədən, İranla sərhəddə yerləşən Dərrəgöz qəsəbəsinə çox ciddi ziyan dəyib. Ölənlərin sayı 110 min nəfər idi.

GettyImages-126968393.jpg

Şahidlərin sözlərinə görə, zəlzələdən öncə gecə saatlarında səmada naməlum işıq parlaqlığı meydana gəlmiş və itlər sahiblərinin paltarlarından tutaraq, bayıra çıxarmağa çalışmışlar. İlk təkan gecə, hamı yatan zaman baş verib və 10 saniyə ərzində şəhər tamamilə dağılıb. 

2014-cü ildə faciəyə həsr olunmuş abidə kompleksi açılır.

Çimbote, Peru. 31 may 1970-ci il

Zəlzələnin episentri Sakit okeanın 60 km dərinliyində və gücü 7.9 bal idi. Bir sıra şəhərlərdə güclü sürüşmələr baş verib. Belə ki, Uaskaran dağından (6768 m) sürüşən qar layları Yunqae şəhərinin 70% əhalisinin həyatı bahasına başa gəldi. Sürüşən buz laylarının sürəti  200 кm/saat idi. Yalnız 300 nəfər canını qurtara bilmişdi.

GettyImages-794404491.jpg

İtkilərin rəsmi sayı 70 min nəfər civarında elan olunmuşdu. Lakin bəzi məlumatlara görə, itkilər 100 min nəfəri ötüb. Dəymiş zərərin ümumi məbləği 260 milyon dollar həcmində qiymətləndirilib.

Tanşan,Çin. 28 iyul 1976-cı il 

Zəlzələnin gücü 8.2 bal olub. Ölənlərin sayı rəsmi məlumata görə 255 min nəfər, qeyri-rəsmi məlumata görə isə 655 min nəfər idi. Təkanlar Pekindən 160 km məsafədə baş verib.

GettyImages-515218214.jpg

GettyImages-183977745.jpg

Spitak, Ermənistan. 7 dekabr 1988-ci il

Baş verən zəlzələnin gücü 7.2 bal olub və ölkə ərazisinin 40%-də güclü hiss olunub. Ölənlərin sayı 25 min nəfər idi. 150 min nəfər yaralanmışdı.

GettyImages-948900650.jpg

Bəziləri iddia edir ki, zəlzələyə səbəb güclü bir silahın təcrübədən keçirilməsi olub.

Qeyd edək ki, zəlzələdən zərər çəkənlərə kömək üçün Azərbaycandan göndərilən helikopter, mənfur qonuşarımız tərəfindən vurulmuşdu.

Sumatra, İndoneziya. 26 dekabr, 2004-cü il 

9.1 bal gücündə zəlzələ 220 min nəfərin həyatına son qoyub. 1.8 milyon insan öz ev-eşiyindən məhrum olub. Zəlzələ sonrası baş verən güclü sunami Asiyanın 14 ölkəsi və Şərqi Afrika ölkələri üçün ciddi təhlükə yaradıb. Sunami dalğalarının sürəti 720 km/saat idi. Zəlzələdən saat yarım sonra sunami Tailand sahillərinə çatıb və burada yerli sakinlərlə yanaşı, 2500 nəfər turistin həyatına son qoyub. Daha sonra nəhəng dalğalar Maldiv adalarına (100 nəfər həlak olub), ondan sonra isə Şri-Lankaya (50 min nəfər ölüb) çatıb.

GettyImages-51908834.jpg
7 saat sonra isə dalğalar Afrikanın şərq sahillərinə gəlib çatıb. 

GettyImages-528404232.jpg

Dəymiş zərərin həcmi 10 milyard dollar idi.

Sıçuan, Çin. 12 may, 2008-ci il 

7.9 ballıq zəlzələdən nəinki, Sıçuan əyaləti, eyni zamanda Hindistan, Tailand, Vyetnam, Banqladeş, Monqolustan və Rusiya da zərər çəkir. Ölənlərin sayı 90 min, yaralıların sayı 350 min nəfər idi.

Sichuan_earthquake_wenchuan.jpg

GettyImages-83855726.jpg

Haiti. 12 yanvar 2010-cu il  

Haitidə baş verən 7 ballıq zəlzələ, 220 min nəfərin həyatına son qoyub və əhalinin 1/3-nin yaşadığı paytaxt Port-o-Prens şəhəri yer üzündən, demək olar ki, silinib.

GettyImages-95777997.jpg

Haiti kasıb ölkədir. 2 milyon insan zəlzələ nəticəsində qan itirdi, maddi zərər isə 8 milyard dollar həcmindədir.

GettyImages-110876034.jpg

GettyImages-124224882.jpg

Vokrugsveta.ru