Komanda yoldaşlarının cəsədini yeyib sağ qalanlar
SportİSM

Komanda yoldaşlarının cəsədini yeyib sağ qalanlar

Paylaşmaq

12 oktyabr 1972-ci il…Cümə günü…

Uruqvayın “Old Kristmas” adlı reqbi komandası təyyarə ilə And dağları üzərindən keçərək Çili paytaxtı Santyaqoya qarşılaşma üçün yola düşür. Amma fırtına səbəbindən gecələmək üçün Argentinanın Mendosa şəhərinə enirlər. Ayın 13-də günortadan sonra yola davam etmək üçün havalanan təyyarə qısa vaxtdan sonra dağlardakı bir keçidin üzərindən uçur. 
Hündürlüyü 4000 metrdən yüksək olan dağlardan keçməyinə baxmayaraq, Çili Argentina sərhəddində bir zirvəyə çırpılır və sağ qanadını itirir. Qopan qanad təyyarənin quyruğuna dəyir və böyük bir dəlik açılır. İdarəni itirən pilotlar təyyarənin sol qanadını da başqa bir zirvəyə çırpırlar. Nəhayət, təyyarə çırpıldığı dik bir yamacda sürüşərək qar topasına sürüşüb dayana bilir. 
45 sərnişindən 12-si qəza vaxtı, 5-i ertəsi gün,1-i isə qəzadan 8 gün sonra həlak olur. Sağ qalan 27 nəfər dondurucu soyuqda dağda həyatda qalmaq üçün mübarizə aparır. Qəzadan 16 gün sonra daha 8 nəfər qar uçqununa düşür. Xilas olacaqları vaxta kimi – qəzadan 60 gün sonraya kimi daha 3 nəfər də bu vəziyyətə tab gətirə bilməyəcəkdi. Yekunda 16 nəfər xilas olacaqdı, amma necə? Aralarında həkim olmadığı üçün tibbi ehtiyacı olanlar bir az sonra ölürdü. Sağ qalanlardan 2 nəfər tibb sahəsində oxuduğuna görə yalnız təyyarənin hissələrindən düzəltdikləri alətlərlə bədənlərindəki qırıq və çıxıqlara kömək edəcək bir şey düzəltməyə müvəffəq olmuşdular. 
3 ölkədən axtarış qrupları təyyarənin izinə düşməyə çalışırlar. Ancaq ağ rəngli təyyarə qarlar arasında qaldığından havadan görünmürdü. Reqbiçilərin çox soyuq hava üçün lazım olan geyim dəstləri və ayaqqabıları yox idi. Ona görə də təyyarənin hissələrindən özləri üçün yatmağa yer düzəldib orada yatırdılar. Ən böyük çətinlik isə qida idi. Qəzadan sonrakı ilk günləri təyyarədən tapdıqları yeməklərlə yola vermişdilər. Onlar çamadanlardan tapdıqları şokalad, biskvit kimi qidalarla buz əridib içirdilər. Nə qədər qənaət etsələr də ehtiyatları tez bir zamanda tükənmişdi. Qarla örtülü ərazidə isə nə bir bitki var idi, nə də ki, hansısa heyvan… Sağ qalmaq üçün çox çətin bir qərar verdilər – ölən komanda yoldaşlarının cəsədlərini yemək. Ölənlərin çoxu həm komanda yoldaşları idi, həm də dostları idi. Bəziləri ilk vaxtda bunu etməyə razılaşmasalar da, həyatda qalmağın başqa yolu olmadıqlarını anlayıb, fikirlərini dəyişirlər. 
Nando Parrado 2006-cı ildə yayımlanan kitabında bu qərarı alanda çarəsizliklərini belə qeyd edib: “Yüksəklikdə bədənin kalori ehtiyacı astronomikdir. Acından ölürdük və yemək tapmaq ümidimiz də qalmamışdı, amma aclığımız o qədər idi ki, yenə də axtarışlara davam etdik. Davamlı olaraq təyyarənin gövdəsində qalmış qırıntıları axtarırdıq. Çamadanların dəri parçalarını qoparıb yeməyə çalışdıq. Bu dərilərə vurulan kimyəvi məhlulların bizə xeyirdən çox ziyan vuracağını bilirdik. Oturacaqlardan bəlkə saman tapa bilərik ümidi ilə onları parçaladıq, ancaq süngərdən başqa heç nə tapmadıq. Davamlı olaraq beynimdə eyni qərara gəlirdim. Əgər üstümüzdəki paltarı yeməyəcəyiksə burda aluminum, rezin, buz və qayadan başqa heç nə yoxdur.”
Dağdakı 11-ci gündə təyyarədə tapdıqları radioda isə onların axtarışlarının dayandırıldığını eşidirlər. Bu xəbərdən ümidlərini üzsələr də, uzun müddət dostlarının ətini yeyib kömək gözləməyə davam edirlər. 60-cı gündə artıq tək qurtuluş yolunun qərbə doğru dağları aşmaq olduğunu anladılar. 61-ci gündə yola düşməyin ən doğrusu olduğuna qərar verən 2 nəfər 12 dekabrda dağları aşmağa qərar verir. 
Bu iki nəfər bir neçə günlük yürüyüşdən sonra düzənlik əraziyə çıxırlar. 9-cu gündə 1 nəfər kəndli ilə rastlaşıb kömək istəyirlər. 1 gün sonra kəndlilərin çağırdığı köməklə dağdakı 70-ci günlərində bu 2 nəfər xilas olur. Digərləri isə yoldaşlarının xilas olması xəbərini təyyarədəki radiodan eşidirlər. Xilasedicilərin az olması səbəbi ilə qalanlarından 6 nəfər 71-ci, digər 8 nəfər isə 72-ci gündə xilas edilir. Onlar Santyaqodakı xəstəxanaya çatdırılır. Sağ qalanlar hündürlük xəstəliyi, soyuqdəymə, sümük qırıqları, zəif qidalanma səbəbindən müalicə alırlar. 
Xilas olanlar hamıya yanlarında apardıqları pendirləri yeyərək sağ qaldıqlarını deyirlər. Əsl həqiqəti isə yalnız ailə üzvlərinə deməyi planlaşdırırlar. Amma Uruqvay Hava Qüvvələri 571 saylı uçuşun qəzadan sağ qalma xəbərini dünya mətbuatına sızdırır. Amma ölənlərin ailələri xilas olanlara dəstək olduğunu hamıya açıqlayırlar. Bütün dünyaya onların həyatda qalmaq üçün belə etdiklərini bildirirlər. Mətbuat isə bundan sonra hadisənin sadəcə qidalanma məqsədi ilə edildiyini və hannibalizm hadisəsi kimə qeydə alınmamasına köklənir.

Elmar Abdulla-zadə