“Luzitaniya faciəsi” – ABŞ-ın Birinci Düny...
Tədqiq və Tətöbbə

“Luzitaniya faciəsi” – ABŞ-ın Birinci Dünya Müharibəsinə girmə səbəbi idimi?

Paylaşmaq
Tarixin ilk imperialist müharibəsi hesab edilən ABŞ-İspaniya müharibəsinin ardından dünyada müstəmləkəçilik siyasətini gücləndirən ABŞ, bu gün dünyanın ən böyük super gücü qismindədir.
ABŞ hər iki dünya müharibəsinə ilk əvvəllər girməsə də, sonradan baş verən qəribə hadisələr, onun bu müharibələrə qatılmasına səbəb oldu.
Belə ki, İkinci Dünya Müharibəsinə qatılmayan ABŞ, sirri hələ də tam açıqlanmayan Perl-Harbor saldırısı nəticəsində müharibəyə qatılmağa qərar verir.
Belə bir sirr Birinci Dünya Müharibəsi üçün də mövcuddur. Bu haqda aşağıda söhbət açılır:
 Birinci Dünya Müharibəsi başlayan gündən etibarən ABŞ hər iki cəbhəyə silah satışından böyük gəlir götürərək, iqtisadiyyatına güc qatırdı. Müharibəyə qatılmaq prezident Vudro Vilsonun planlarına qətiyyən daxil deyildi. Halbuki dəfələrlə ingilislər ABŞ-ı buna təhrik etmişdilər. Üstəlik, ABŞ cəmiyyətində, xüsusilə irlandlar arasında bir ingilis antipatiyası hökm sürürdü və həmçinin, almanların onlara qarşı təcavüzü cəmiyyət tərəfindən xoş qarşılandırdı da…
Lakin 1915-ci ildə elə bir hadisə (daha doğrusu, hadisələr zənciri) baş verdi ki, ABŞ müharibəyə girməyə məcbur qaldı.
Belə ki, 1 may 1915-ci il tarixdə Nyu Yorkdan İngiltərənin Liverpul limanına RMS Lusitania adlı gəmi yol aldı. Gəmidə 1258 nəfər yolçu vardı. Bu günlərdə almanlar ABŞ-dan və digər ölkələrdən İngiltərəyə yardım gətirən gəmiləri sualtı gəmilər və torpedolar vasitəsilə məhv etmişdi. Hətta bir həftə ərzində 23 belə gəmi almanlar tərəfindən dağıdılmışdı. Bu barədə ABŞ tərəfi xəbərdar idi. Lakin məsələnin maraqlı tərəfi o idi ki, gəminin içindəkilərinin xəbəri olmadan anbara 4200 ədəd silah da yerləşdirilibmiş. Bundan isə heç kimin xəbəri yox idi. 
Edilən bu qədər xəbərdarlıqlara baxmayaraq, gəmi heyəti və yolçular gəminin təhlükəsiz olduğundan əmin şəkildə yolçuluqlarına davam etmək niyyətində idilər.

7 may 1915-ci ildə saat 14:09 radələrində alman sualtı gəmilərindən Luzitaniya gəmisinə atəş açıldı və gəmi 18 dəqiqə ərzində sualara qərq oldu. Nəticədə 1198 nəfər insan həyatını itirdi ki, bunların da 124 nəfəri ABŞ vətəndaşı idi. Daha sonra məlum oldu ki, gəminin batmasına səbəb açılan atəş yox, anbardakı silah-sursatın partlaması olub.

Bu hadisədən sonra media və ictimaiyyətdə antialman əhval-ruhiyyəsi pik həddə çatdı. Bu işdə İngiltərə hökuməti xüsusi canfəşanlıq göstərirdi…
Lakin ABŞ yenə də müharibəyə girməyə can atmırdı. Hətta Vilson Berlindən ölən insanların ailələri üçün təzminat alınmasına nail olmuşdu. 
Bütün bunlara rəğmən, ABŞ müharibəyə daxil olacaqdı. Çünki Almaniya xarici işlər naziri Artur Zimmermanın 1917-ci ildə Meksikaya göndərdiyi və ABŞ-a müharibə elan etməyin vacibliyi haqqında məktubu ələ keçmişdi. Bu məktubu da ingilis xüsusi xidmət orqanları ələ keçirmişdilər. Bu hadisə müharibəyə qatılmaq üçün bir bəhanə oldu. Lakin konspirasiya nəzəriyyəçiləri gəmi faciəsinin əsas amil olduğunu önə sürürlər…