Mobutu Sese Seko
Tədqiq və Tətöbbə

Mobutu Sese Seko

Paylaşmaq
Konqo  Leopold dönəmindəki bəlalardan qurtarandan sonra daha böyük bəlaya – Mobutu bəlasına düçar oldu. (Qeyd edək ki, Belçika kralı II Leopold (1865-1909) Konqoda bir sıra soyqırımların müəllifi olub)
Tam adı ilə Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga benqal kökənli idi. 1956-cı ildə ordudan tərxis olunan Mobutu, daha sonra koloniyanın paytaxtı Leopoldivilyada bir qəzetdə çalışır. 1959-cu ildə Belçika hökuməti onu Brüsselə təhsil almağa göndərir. Elə həmin il ölkə müstəqilliyini qazanır.  Lakin bununla ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayır. Katanqa vilayəti ölkədən ayrılır. Bu vətəndaş müharibəsi baş nazir Patris Lumumba ilə prezident Jozef Kasavubu arasındakı münaqişənin təzahürü idi. Elə həmin il Mobutu polkovnik rütbəsində, Baş Qərargah rəisi vəzifəsində hərbi çevriliş edir. Lumumba həbs edilərək öldürülür. (Vətəndaş müharibəsi zamanı P.Lumumba BMT-dən yardım istəyir, lakin bunun əvəzində qoyulan tələblərə görə, bundan imtina edir və üzünü SSRİ-yə tutur. Buna görə də, Qərb dairələri Mobutu vasitəsilə hərbi çevriliş edir.)
İlk əvvəl, ölkə iqtisadiyyatını bir az qaldıran Mobutu, daha sonra talançılıq, soyğun siyasətinə başlayır. Ölkənin adını Zair qoyur. Mao Tsze Dun siyasətini ölkəsində uyğulayan Mobutu, Konqonu tam bir viranəyə çevirir. Lakin bununla yanaşı, öz varidatını hər keçən gün artırır. (Bir iddiaya görə, xarici banklarda saxladığı varidatının dəyəri 5 milyard dollar idi)
Qərb bu olub-bitənlərə göz yumurdu, çünki Mobutu qatı anti-kommunist əhval-ruhiyyəli biri idi. Hətta Anqolada sağçı qüvvələrə yardım edərək, havadarlarının daha çox dəstəyini alırdı.
Mobutunun ən səs-küylü işlərindən biri də, öz ölkəsinin imicini qaldırmaq üçün 70-ci illərdə Muhammad Əli ilə Corc Formanın döyüşünün ölkəsində keçirilməsinə nail olması idi. O, bu döyüş üçün hər iki idmançıya 5 milyon dollar vermişdi. Lakin öz əhalisi aclıq, səfalət içində həyat mücadiləsi verirdi.
Bundan başqa, anasının adına milyon dollarlıq xəstəxana tikdirir. Bu, ölkə gəlirlərinin yarısı demək idi…
Soyuq müharibə dönəmi bitdikdən sonra Mobutu Qərb üçün daha önəm kəsb etməməyə başlayır. Bir növ, onun istifadə tarixi bitir. Bu zaman ölkə iqtisadiyyatı çökmüş, inflyasiya 1994-cü ildə 9800 % olmuşdu. Bundan başqa, həmin il Ruandada baş verən soyqırımın günahkarlarına ölkənin şərq vilayətlərində sığınacaq verdi ki, bu da ölkəni döyüş meydanına çevirdi. Belə olduqda, Ruanda və Uqanda dövlət başçıları kommunist qüvvələrin köməyi ilə Konqoda əməliyyat həyata keçirdilər və Mobutu devrildi. Mərakeşə qaçan Mobutu bir neçə ay sonra vəfat etdi…