“Afrika qəssabı” – İdi Amin Dada
Tədqiq və Tətöbbə

“Afrika qəssabı” – İdi Amin Dada

Paylaşmaq
İdi Amin kimdir?
Uqanda qəssabı olaraq bilinən İdi Amin, bəlkə də müstəmləkə dövrü Afrikasının ən qanlı diktatoru idi. İdarəçiliyi müddətində 300-400 min insanı qətlə yetirməkdə günahkar bilinir.
Bu gün Uqanda Respublikası olaraq bilinən, o zaman isə ingilis müstəmləkəsi olan torpaqlarda yaşayan müsəlman Kakwa qəbiləsinə mənsub bir ailədə anadan olan İdi Amin, atasız böyümüş və təhsil və tərbiyəsinə aid heç bir məlumat bilinməməkdədir.
Həyatının dönüş nöqtəsi isə ingilis imperiyasına bağlı, Afrikada müstəmləkəçilik fəaliyyəti göstərən xüsusi hərbi birlik olan Kings African Rifles-ə qatılması olur. O, 1946-cı ildə Somali, Kenya və Uqandada imperiya adına döyüşür. Onun ən tanınan tərəfi isə işkəncəyə meyilli olması idi. Çox güclü bədəni, ölümcül zərbələrə malik olması, onu işkəncələr verərkən daha çox acımasız edirdi.
1962-ci ildə Uqanda müstəqillik əldə edir və baş nazir Obote olur. Yaxın dost olan bu ikili, ölkədə talançılığa, soyğunçuluğa başlayır, korrupsiya, qanunsuzluq tüğyan edir. Ölkə başçısı bu durumdan rahatsız olmağa başlayır və parlamentə təhqiqat aparamağı tapşırır. Lakin Obote, İdi Aminin dəstəyi ilə çevriliş edir və ölkə başçısı İngiltərəyə qaçmağa məcbur olur. Obote prezident olur. İdi Amin isə Baş Qərargah rəisi kimi ordu içərisində çox güclü amilə çevrilir. Onun silah qaçaqmalçılığına, ingilis və İsrail agentləri ilə alış-verişə qurşanması, Oboteni rahatsız etməyə başlayır. Buna görə də İdi Amini kənarlaşdırmaq qərarına gəlir. Lakin o, xarici səfərdə olan zaman, 25 yanvar 1971-ci ildə İdi Amin hərbi çevriliş edərək, hakimiyyəti ələ alır.
Bu dövrdən etibarən, Uqanda daha qanlı, daha dəhşətli günlərini yaşamağa başlayır…Xalqa zülm edən İdi Amin, ona qarşı çıxanları qəddarcasına məhv edir. Hətta bir çox naziri öz kabinetində şəxsən öldürür.
 

Hakimiyyəti dövründə 4 ağ ingilis tərəfindən taxtının daşınması, sanki onlardan intiqam alması idi. Bundan başqa, İdi Amin insan yeməklə də günahlandırılırdı. Cavanlığında bir qəbiləyə əsir düşdüyü zaman adam əti yeməyə məcbur edildiyini etiraf edirdi İdi Amin…
İngilislərin ən yüksək ordeni olan “Viktoriya” medalı ilə təltif edilən İdi Amin, hətta 1976-cı ildə Şimali İrlandiyaya səfəri zamanı özünü Şotlandiya kralı elan etmişdi. 1975-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı kral ailəsinin üzvlərindən birinin dəfn mərasimi zamanı şotland milli geyimində gəlmişdi ora…
Öz arvadının bədənini tikə-tikə etmiş, qızğın bir Hitler aşiqi kimi tanınırdı İdi Amin…Bu haqda BMT baş katibinə “Hitler 6 milyon yəhudini qaz kabinələrində boğubsa, bunu dünya xalqlarının rifahı üçün edib” deyə yazmışdı…
1976-cı ildə Air France təyyarəsinin qaçırılmasında da əli olduğu deyilirdi. Bu təyyarə məşhur israillilərlə dolu idi. Lakin Mossad tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat nəticəsində təyyarə xilas olunur. Bununla da, onun avtoriteti aşağı düşür.
Nəhayət, 1978-ci ildə Liviyanın dəstəyi ilə Tanzaniyanın cənub vilayətlərini işğal etmək cəhdi onun sonu olur. Belə ki, Tanzaniya ordusu Uqandaya girmiş və hərbi çevriliş nəticəsində devrilərək, Liviyaya, Muhammar Qəddafinin yanına qaçır. Bir müddət burda qaldıqdan sonra Səudiyyə Ərəbistanına gedir və ömrünün sonunadək orada yaşayır.
Haqqında daha çox məlumat alamq üçün “Şotlandiyanın son kralı”nı izləmək məsləhətdir.